e-Księgarnia Wydawnictwa Naukowego SILVA RERUM

73.00 brutto

Okruchy PRL-u. Perspektywa indywidualna /praca zbiorowa/

Koszt przesyłki kurierskiej: 20 zł
Czas realizacji: 2-3 dni robocze
Przy zamówieniu od 6 egz. jednego tytułu oferujemy rabat w wysokości 40% ceny regularnej. Rabat zostanie naliczony automatycznie po dodaniu pozycji do koszyka.

ISBN 978-83-66353-93-0
Książka w miękkiej oprawie
ISBN 978-83-66353-94-7
Publikacja elektroniczna online lub do ściągnięcia

Meet The Author

Recenzja:
prof. zw. dr hab. Kazimierz Wolny-Zmorzyński

***

Piotr Łuszczykiewicz
Okruchy i okruszki (PRL-owskiej) codzienności /fragment/
Książek ze wspomnieniami z życia w minionym systemie ukazało się bez liku.
Eksplorujący ów temat autorzy poruszali się po różnych piętrach swojej egzystencji:
zawodowej, prywatnej, a nawet bardzo intymnej. Odmienne również były ich
oglądy – od zaangażowanych w reżim, przez sprzyjające mu mniej lub bardziej,
niezaangażowane, aż do radykalnie opozycyjnych. Opisy te miały rozmaite – by
tak rzec – ramy kompetencyjne: bywały naukowe, leksykonowe, popularyzujące,
koniec końców na wskroś osobiste i pozbawione aspiracji do jakichkolwiek
uogólnień. Obok wyznań polityków i działaczy, koncesjonowanych PRL-owskich
celebrytów, ludzi jakoś tam rozpoznawalnych pojawiały się publikacje lub antologie
z głosami osób bez publicznych nazwisk, pochodzących ze wszystkich kręgów
społecznych. Chęć opowiedzenia o sobie, zwłaszcza o własnej młodości, jest
bowiem przemożna i trudno ją powstrzymać, jeżeli nadarzy się okazja. Nie trzeba,
notabene, szukać dowodów w księgarniach czy bibliotekach, wystarczy posłuchać
rozmów, a może raczej monologów przy wspólnym stole, jednoczącym najmniejszą
nawet wspólnotę, przekraczającą choćby o jedną osobę wymiar małżeńskiego
lub partnerskiego związku.

Spis treści

Wprowadzenie . 7
Kazimierz Wolny-Zmorzyński
Słowo od Recenzenta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
Piotr Łuszczykiewicz
Okruchy i okruszki (PRL-owskiej) codzienności . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
Grzegorz Łukomski
PRL – ujęcie historyczne .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
Dominika Narożna
PRL oczyma dziecka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .55
Ewelina Kitlińska
Chciałam być Szarikiem .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
Magdalena Zdrowicka-Wawrzyniak
I Komunia Święta .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
Ewa Witkowska
Podróże w PRL-u z perspektywy tylnego siedzenia . . . . . . . . . . . . . . .79
Justyna Kociemba-Żulicka
Studniówka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .97
Paulina M. Wiśniewska
Czas studiów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101
Agnieszka Dokowicz
Na sportowo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107
Ewa Kulik-Swoboda
W labiryncie wspomnień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113
Jerzy T. Marcinkowski
Z pamiętnika: niezapomniane Komorniki.
Moja Mama – Bohaterka Dnia Każdego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121
Zofia Konopielko
Życie w świecie podwójnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
Krystyna Nowaczyk
Był taki czas… . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175
Anna Neumann
Dziesięć obrazków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203
Joanna Wiesler
Postać Janusza Korczaka i recepcja jego twórczości
w Polsce Ludowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
Justyna Szczęsna
PRL w szczelinach tekstów (nie tylko literackich) . . . . . . . . . . . 221
Noty o Autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245

Wprowadzenie

Wprowadzenie

„PRL wiecznie żywy” – mówią członkowie polskiego społeczeństwa sarkastycznie komentujący w przestrzeni publicznej, jak i prywatnej określone zdarzenia, których doświadczają na początku trzeciej dekady XXI w. „A w PRL-u to było…” – te słowa, z pozytywnymi albo negatywnymi konotacjami, w zależności od kontekstu wypowiedzi i zespołu przekonań jednostki, także nierzadko padają w rozmowach Polaków.

Choć od końca PRL-u minęło ponad trzydzieści lat (co oznacza, że tyle właśnie roczników urodziło się w nowym już systemie społeczno-politycznym, a do tego trzeba dodać osoby urodzone wprawdzie w tamtym okresie, ale niepamiętające go albo mające zaledwie mgliste wspomnienia), to obrazy ówczesnej rzeczywistości wydają się wciąż dobrze znane znacznej większości Polaków. Wiele PRL-owskich filmów i seriali ma dziś status kultowych (a cytaty z nich weszły do powszechnego języka). Organizowane są rozmaite wydarzenia kulturalne ukazujące minioną epokę w najróżniejszych kontekstach. W wielu domach rodzice czy dziadkowie opowiadają młodszym pokoleniom historie z „tamtych lat”.

Czy o PRL-u wiemy zatem już wszystko? Absolutnie nie! Do dziś zarówno w dyskursie naukowym (prowadzonym np. przez historyków), jak i w dyskusjach w gronie rodziny czy przyjaciół toczą się zażarte spory, a to samo wydarzenie bywa oceniane lub interpretowane na różne sposoby.

PRL wywarł duży wpływ na polską historię i kulturę, jak i na codzienne życie ludzi żyjących w tym okresie. W niniejszej książce skupiamy się na perspektywie indywidualnej, ale nie możemy abstrahować od makroskali. „Wielkie historie” wpływają bowiem na jednostki – i odwrotnie. Przedstawiamy zarówno „okruchy”, jak i „okruszki” (nawiązując do tytułu Wstępu napisanego przez prof. Łuszczykiewicza) pamięci o PRL-u. Wyrazem naszego przekonania, że „małe narracje” przenikają się z „wielkimi opowieściami”, jest kolejność prezentowanych Czytelnikowi tekstów.

Najpierw oddajemy głos Recenzentowi i Autorowi Wstępu, którzy nie tylko zapraszają do lektury książki, ale także dzielą się swoimi wspomnieniami z PRL-u.

Kolejny tekst przedstawia ujęcie makro – kontekst historyczny omawianej epoki.

W następnych rozdziałach Autorki wspominają różne wydarzenia z ich życia w PRL-u. Przestawiamy je zgodnie z etapami rozwoju człowieka – czyli najpierw historie dotyczące dziecka, potem nastolatka, studenta. Szkolne i pozaszkolne przygody, I Komunia, wyjazdy wakacyjne, studniówka, lata studiów, sportowe pasje – jakże wiele osób z przyjemnością wraca myślami do takich wspomnień.

W dalszej części książki prezentujemy „mikroautobiografie” Autorów, którzy opisują kilka etapów swojego życia w PRL-u.

Mamy nadzieję, że Czytelnika nie tylko poruszą te wspomnienia (i epizodyczne, i całościowe), ale i być może sam sięgnie pamięcią do podobnych zdarzeń, których doświadczył w tamtej epoce.

Książkę wieńczą dwa teksty literaturoznawcze. W literaturze można się sobie przyjrzeć jak w zwierciadle, pamiętając jednocześnie, że może być ono „krzywe”.

Podróż po PRL-u w niniejszej książce zaczyna się zatem od wielkiego portu „Historia”, następnie jest kontynuowana przez małe i duże archipelagi wysp nazywanych „Życiem codziennym”, a kończy się na innym dużym porcie – „Literaturze”. Czytelnik może ją jednak odbyć na wiele sposobów, według swojego uznania.

Hermann Hesse uważał, że „prawdę się przeżywa, a nie wykłada”. Żywimy nadzieję, że zaproponowana formuła „przeżywania prawdy” okaże się dla Czytelnika interesująca.

Redaktorzy naukowi

dr Małgorzata Zdrowicka-Wawrzyniak

dr Paulina M. Wiśniewska

dr Sebastian Surendra